Kæru skólasystkin!

Hún gerði það með "stæl" eða frekar "af festu og með öryggi", hún séra Agnes - okkar :)) Já; við (fólk) er fljótt að eigna sér góða hluti og sæta sigra, því þeir veita vellíðan. En eins og við vitum öll, þá eru sigrar ekki gefins og ef þeir eiga að vera varanlegir eða gefa meira en tímabundna gleði, þá fylgja þeim áfram mikil vinna. Í blaðaviðtali í fyrradag segir sextugur maður sem er að fagna og gleðjast yfir farsælum tímamótum : "Ævin er bara örstutt leiftur" ........ ! Ég er ekki sammála honum um að 60 ár geti talist leiftur(tími), nema þá að hann meini að hugsuninin yfir þennnan tíma sé eldsnögg. 
    Ekkert okkar hefur farið varhuga af þeim tíma sem undanfarin ár hafa einkennst af; efnahagshruni í heiminum og mismiklum hremmingum fólks því samfara. Á slíkum tímum reynir alltaf á trú okkar á að einhvers staðar hljóti að vera til góðir hlutir sem hægt sé að leiða hugann að, teygja hendi sína í áttina eftir haldreipi eða tala til eins og þegar fólk fer með "Faðir vorið". Í aðdraganda biskupskjörsins og í vðtölum við sr. Agnesi bæði eftir á, þakkar hún "Guð sínum" fyrir þann styrk sem hann gefur henni og þá staðfestingu fyrir tilvist sinni sem hann sýnir með kosningasigri hennar. Ég skil þetta þannig að sr. Agnes eigi sér andlegan Guð föður á himnum sem hún treystir fullkomlega fyrir lífi sínu og starfi og að staðfesting á tilveru hans sé velgengni hennar bæði fyrr og nú!
    Síðasta hugleiðing mín gekk út á að traust og samningar manna í milli hér áður fyrr voru handsalaðir sem "gentlemans agreement"! Við náðum nú ekki öll að taka í hendina á sr. Agnesi til að staðfesta traust okkar á henni fyrir kosningarnar, en ákváðum að senda henni "góðar hugsanir" og "bænir"! Þannig má segja að við höfum einnig fengið staðfestingu þess að ekki bara hún eigi einhvern prívat og persónulegan Guð, heldur eigum við það líka. Það eru aldrei að vita nema að við séum að tala við sama Guðinn og sr. Agnes og það sé þannig skýringin á því af hverju hann heyrði í okkur hinum líka. Allavega höfum við enga ástæðu til annars á þessari stundu en að hlusta meira á það sem bekkjarsystir okkar hefur að segja og ráðleggja okkur og þannig sýna henni áfram traust okkar til hennar og hjálpa henni til að styrkja fólkið í kringum okkur - þjóðina okkar.
    Þessi tími var okkur ekki síður "andlegur" hér áður fyrr, þegar við lágum yfir bókum og glósum til að undirbúa okkur fyrir próf. Þessi tími var okkur hins vegar misskemmtilegur, því ekki voru þetta nú allt uppáhaldsfög. Það sem brást aldrei var hins vegar sólin - hún skein alveg pottþétt og í öllu sínu veldi á fyrsta upplestrardegi og hélt þannig áfram alveg fram til síðasta prófdags - þá komu skýin! En öll okkar áttum við einhvers konar drauma um að sólin kæmi nú aftur, skemmtileg sumarvinna tæki við eða spennandi ferðalag sem búið var að undirbúa; einhverjir ætluðu líka að nota sumarið til að undirbúa framtíðina. Svo leið sumarið "eins og örstutt leiftur" og haustið kom á ný - með ný áform og nýjar eftirvæntingar .......; sumir vissu strax hvað þeir vildu. Þannig tóka Agnes "okkar" snemma ákvörðun; hún setti allt traust sitt á Guð föður sinn og nú er hún Biskup Íslands!

Kæru skólasystkin. Nú er sumarið að bresta á og ekki síður en í gamla daga, þá erum við búin að setja okkur fyrir mismikið til að afkasta eða áorka á þessum tíma. Ég vil samt enn og aftur hvetja okkur til að hugsa vel til bæði fjölskyldunnar og hvers annars, eins og skólasystir okkar hefur brýnt fyrir okkur og þjóðinni. Þannig getum við hjálpast að til að styðja við og styrkja endurreisn þjóðarinnar sem er ég og þú! Í dag ætla ég því að vitna orðum mínum til stuðnings í "Orðskviður Salómons" (3), sem eru þannig:

Treystu Drottni af öllu hjarta,
en reiddu þig ekki á eigið hyggjuvit.
Mundu til hans á öllum þínum vegum.

Kæru skólasystkin!

Í dag stöndum við frammi fyrir biskupskjöri og forsetakjöri. Í aðdraganda slíkra atburða koma frambjóðendur fram fyrir þjóð sína í fjölmiðlum og gera grein fyrir málefnum sínum og áherslum í endurbótum á þessum embættum. Þar skiptir líka miklu máli þegar kemur að lokaatriðinu: "...... þú getur treyst mér!" Vá, hvað þetta hljómar kunnuglega og samtímis hrollvekjandi. Það var einmitt það sem við gerðum fyrir Hrunið - við treystum öllum alveg tvist og bast. Er þessi setning kannski búin að stökkbreytast frá þeim tíma að menn tókust í hendur og gerðu með sér svokallað: "gentlemans agreement", en það þýddi gagnkvæmt traust sem ekki þurfti að setja á pappír. Má vera að þessi rafrænu samskipti hafi gert að tilfinningin fyrir loforðinu hafi tapast - þetta er jú svo einfalt og "laust í reipunum" - bara ýta á "send" og málið er leyst eða þannig :))
Gunnar Hersveinn segir í bók sinni Gæfusporum: "Traust er trúnaður milli manna, það er hollusta sem gerir lífið öruggt og einlægt. Traust veitir styrk og sjálfsöryggi. Menn sem bera traust hver til annars finna til öryggiskenndar. Þeir geta reitt sig á hjálp og liðveislu. Traustið er því eins konar samningur um samheldni í stað svika og pretta.Traust er þannig frumskilyrði mannlegra samskipta, það heldur samfélagi manna saman. Traustið milli manna er huggunin sem tengir þá saman og um leið og það dvínar hallar undan fæti, EN men verða að byrja á sjálfum sér!".

Í dag er páskahátíð. Fólk fer út og suður; margir fara vestur til að vitja heimahaganna og taka þar þátt í "Aldrei fór ég suður", sem er orðinn einn mesti menningarviðburður Íslands á þessum tíma. Á yfiborði menningarinnar eiga hlutirnir að líta vel út, en undir niðri eru margir ennþá í "afleiðingum" Hrunsins. Fólk er að vinna sú út úr margvíslegum vandamálum, bæði í fjárhagslega og ekki síður að endurheimta traust. Það er ekki hægt að segja að umræður manna á alþingi séu traustvekjandi. Hins vegar hafa þau fyrirheit sem komið hafa fram hjá frambjóðendum til biskups og forseta endurvakið vonir í brjóstum okkar um, að einhverjum sé ennþá treystandi. Við sem þekkjum séra Agnesi vitum fyrirfram, að hér fer manneskja sem við höfum alltaf getað reitt okkur á og þannig verið treystandi. Ég er því sannfærður um að traust hennar mun gefa kirkju okkar og þjóð nýjan byr og leiða okkur fram í styrk og sjálfsöryggi. Ég vil að hún viti það að þó svo við höfum ekkert með kosningar að gera, þá stendur árgangur 1954 sem klettur á bak við hana og sendir góðar hugsanir til þeirra sem merkja á kjörseðlana: "...... ég treysti þér!"

Kæru skólasystkin. Ég vil hvetja hvert og eitt okkar til að skoða og endurmeta traustið á tilveru okkar og kringumstæðum og ekki gleyma því að byrja vinnuna á heimaslóðum. Á þann hátt getum við verið öðrum til fyrirmyndar og styrkur í framgöngu séra Agnesar. Orðum mínum til staðfestingar og okkur til uppörvunar, vil ég vitna um traust okkar í kvæðið "Íslands börn" eftir Jóhannes úr Kötlum:

Nú koma þau með eld í æðum
á allavega litum klæðum
- og mörgum hleypur kapp í kinn,
er upp mót blámans heiðu hæðum
þau hefja fánann sinn.

Og aldrei hefur hópur fegri
né hugumstærri og yndislegri
sér fylgt í íslenzkt ævintýr.
Og aldrei storkað elli tregri
jafn ungur tónn og frjáls og nýr.

- - - - -

Á norðurhjarans sögusviði
- í sveit og bæ, á fiskimiði -
mun lífið verða af kvíða kvitt,
ef svona verur fá í friði
að fegra og elska landið sitt.

- - - - -

En vér, sem þykjumst menn, þá megum
ei máttinn draga úr vonum fleygum
né marka efans myrku spor
í svip þess bezta, sem vér eigum
og sem er líf og framtíð vor.

Að frelsið aldrei frá oss víki,
sem fæddi af sér hið nýja ríki,
er komið undir kosti þeim,
að enginn barnsins eðli svíki,
sem eitt fær skapað betri heim.

Kæru skólasystkin!

Við þekkjum öll til þess að segja af undrun: "hvaðan kom þetta"?, þegar eitthvað kemur óvænt eða skyndilega til okkar. Ég man svo ótrúlega vel eftir þessu hugtaki frá því í barnaskólanum, þegar tyggjó lenti óvart hjá kennaraborðinu í stað ruslafötunnar. Spurningu kennarans um: "hvaðan kom þetta"? var svarað eldsnöggt af tveimur stúlkum sem sátu saman á borðinu sem tyggjóið lenti "óvart" á, með fingurbendinu á aftasta bekk við gluggann. Viðbrögð kennarans urðu brottvísun í stað aðdáunar. Ég veit ekki af hverju þessi atburður kemur aftur og aftur upp í huga mér: "þetta var bara tyggjó sem átti að fara í ruslið"!, "hvernig gátu þessar tvær stelpur vitað hvaðan tyggjóið kom"?, "var einhver samningur milli kennarans og stelpnanna um að láta vita ef eitthvað væri í gangi út í bekknum"?, "af hverju urðu viðbrögð kennarans svona harkaleg"?.

Þetta er bara ein af mörgum sögum sem við munum misjafnlega vel og höfum í dag gaman af að rifja upp. Svar við ofangreindum spurningum og hugleiðingum fáum við líklega og vonandi aldrei, því þá hættu þær að verða okkur umhugsanarefni. Ástæða þess að einmitt þessi saga kemur svo sterkt upp í huga minn í dag er að þessar tvær samsætu skólasystur okkar hafa greinilega hvergi látið deigan síga, ef dæma má af þeim fréttum sem nú eru efst á baugi úr heimahögunum. Þetta eru þær Margrét Gunnars sem var að verða Bæjarlistamaður og sr. Agnes Sigurðar sem er að bjóða sig fram til biskupskjörs.

Ég er hér enn og aftur að vekja athygli á því hvað árgangur okkar er einstakur og dýrmætur. Það er á svona tímum sem við fylkjumst um okkar fólk og sínum samstöðu í hugsun og verkum. Við látum berast frá okkur jákvæð orð og yfirlýsingar sem hampa ágæti okkar og þá sérstaklega stelpnanna; við látum það heyrast svo hátt og hvellt að fólk spyr: "hvaðan kom þetta"? 

Orðum mínum til stuðnings stelpunum vil ég vitna í ljóð Davíðs Stefánssonar: "Hvaðan komu fuglarnir ........"?

Hvaðan komu fuglarnir,
sem flugu hjá í gær?
Á öllum þeirra tónum
var annarlegur blær.

Það var eitthvað fjarlægt
í flugi þeirra og hreim,
eitthvað mjúkt og mikið,
sem minnti á annan heim,
og ég get ekki sofið
fyrir söngvunum þeim.

Af vængjaþytnum einum
ég vor í lofti finn.
Einhver hefur sent þá,
sem elskar fjörðinn minn.
Þeir komu út úr heiðríkjunni
og hurfu þangað inn.

Það var eins og himnarnir
hefðu fært sig nær.
Hvaðan komu fuglarnir,
sem flugu hjá í gær.

Kæru skólasystkin. Ég vil hvetja okkur til að fagna slíkum áföngum. Við fögnum hvert í öðru og við fögnum með öðrum, með því að segja frá og tala um svona góða og merka hluti. Ég bið okkur nú að flykkjast saman, sérstaklega til stuðnings Agnesi í undirbúningi og síðan kosningu hennar til biskups Íslands.

Kæru skólasystkin!

Annasamur tími jóla og áramóta er að baki og búið að blása í lúður til að fagna nýjum fyrirheitum. Til að stytta stundir tíma með vondum veðrum og dimmum dögum er efnt til margvíslegra mannamóta. Eitt það merkasta í huga Ísfirðinga er svokallað Sólarkaffi, en þá eru borðaðar pönnukökur í tilefni þess að sólin nái að skína á Eyrina og bæinn okkar í fyrsta sinn á nýju ári. Í Reykjavík hefur skapast sú hefð fyrir tilstuðlan Ísfirðingafélagsins að brottfluttir Ísfirðingar hittist og kætist saman rifji upp gamlar minningar "að vestan"!

Það er ekki hægt að tala um hefð, þó "Ísfirskir bæjarpúkar 1954" hafi stormað saman á Sólarkaffi í fyrra og ákveðið að gera það aftur í ár. En ástæðan var sú að hittingurinn í fyrra var flestum eftirminnilegur og til það mikillar gleði að ástæða þótti til að endurtaka viðburðinn. Eins og með allar hefðir, þá einkennast þær af því að endurtaka sömu hlutina aftur og aftur hvort sem það þykir gott eða ekki. Nú brá svo við að forsvarsmenn Ísfirðingafélagsins vildu breyta um samkomustað og fyrirkomulag "til að þétta mannskapinn" og "skapa meiri nálgun"!  Viti menn - þeir þekkja ekki sitt fólk (enda miklu yngri) og Ísfirðingar eru nú fastari fyrir en svo að láta smala sér saman í einhverja stólalausa kompu niður við Tjörnina í Reykjavík til að borða rjómapönnuköku standandi fyrir framan gargandi endur og máfa ............ (sem stela öllu steini léttara úr hendi manns)!

NEI; Bæjarpúkar 1954 snéru "hart í bak" - enda kraftmikill skipstjóri við stýrið - sem fyrirskipaði öllum að lenda í sinni höfn og dvelja þar að vild! En eins og við öll vitum um "kraftmikla" skipstjóra, þá er það konan sem þar ræður og á örskotsstund vorum við boðin að borði sem enginn okkar sem þar voru hefðu viljað missa af.

Kvöldið leið allt of fljótt; svo ég vitni til sögunnar um stóra naglann sem pabbinn fékk frá syni sínum í jólagjöf með utanáskriftinni: "pabbi - það er ekki stærðin sem skiptir máli, heldur hugurinn á baki við"; þá ríkti mikil samkennd í hópnum okkar. Við tókum fram "kladdann" og þar sem ég hafði reynslu frá barnaskólaárunum fékk ég það hlutverk að kalla upp nöfn og merkja við viðstadda. Það var ekki síður skemmtilegt að spá og spekúlera í hvar hinir væru staddir og niðurkomnir, þannig að lokum var eins og allur hópurinn væri mættur á staðinn :))

Þið sem ekki voruð getið ekki ímyndað ykkur hvað við áttum í raun góðar stundir saman á skólaárunum okkar. Þrátt fyrir alla fyrri hittinga er eins og það sé endalaust hægt að rifja upp og hlæja að því sem við gerðum. Þó svo að hægt sé að minnast margs í hljóði, þá verða atburðirnir svo ljóslifandi þegar við komu saman. Eins og samveran er ljúf og minningarnar flestar góðar, þá er okkur endurfundir í sjálfsvald settir. Ég vil þakka öllum fyrir þessa frábæru kvöldstund og minna að það er ekki stærðin sem skiptir máli, heldur hvert og eitt okkar eins og við erum.


Mér finnst ljóðið: "Líf þitt átt þú", eftir Jón úr Vör, tala inn í þessar kringumstæður okkar:

Líf þitt átt þú.
Ekki á ég það.
Enginn á það
nema þú.

En hamingjuna,
hver á hana?
Hana á
enginn einn.

Kæru skólasystkin. Ég vil hvetja okkur til þess að hugleiða þann fjársjóð sem við eigum í hvert öðru. Þrátt fyrir að við/ þú eigum okkar líf, sem hver og einn þekkir til, þá er endalaust hægt að bæta það og kæta með jákvæðum og kærleiksríkum hugsunum til bæði liðinna og ókominna stunda með hópnum okkar.

Kæru skólasystkin!

Nú er gamla árið liðið og nýtt að byrja. Atburðir og minningar þess liðna rifjaðir upp bæði til að kalla fram ánægju tilfinningu þess sem gekk vel og einnig til að læra af því sem betur mátti fara. Heit eru gefin og heit eru strengd um að gera ákveðna hluti og ekki síður að gera betur og reynast betur en áður. Sumir eru einir og aðrir eru saman; sumir ákveða þetta í tilefni tímamóta og aðrir af því þeir meina það sem þeir segja.
Þegar ég lít tilbaka og hugsa til árgangsins okkar, þá þakka ég fyrir að tilheyra honum. Þetta er stór árgangur eins og sjá má á forsíðunni með 80 afmælisdaga. Ég spyr mig hvað það sé sem heldur svona stórum hópi saman. Í umhverfi mínu á spítalanum snýst slík umræða um genin eða erfðaefnið. Við erum þó lítið skyld innbyrðis, en erfðaefnið í hópnum okkar kemur örugglega frá vestfirska bænum okkar og hafinu á milli fjallanna sem heitir á fræðimálinu "1954 bæjarpúkagen".
Þó ég og örugglega fleiri finni fyrir nærveru við hópinn gegnum síðuna okkar, þá er ekkert eins dásamlegt eins og svo kallaður "hittingur". Stundirnar sem við áttum saman í haust voru örugglega flestum mjög dýrmætar. Þrátt fyrir hverja veðurlægðina á fætur annarri, mikið hvassviðri og grenjandi rigningu, var fátt sem skyggði á gleðistundirnar sem við áttum saman. Ég hef áður minnst á að sumum finnst slíkir endurfundir og samvera ekkert endilega til gleði og spilar þar margt inn í.

Ég man sjálfur eftir miklum spenningi þegar ég hitti hópinn í fyrsta sinn eftir margra ára fjarveru. Eftir á að hyggja var spenningurinn mjög góður og eðlilegur. Ég hlakkaði annars vegar rosalega til þess að hitta sem flesta og suma sérstaklega og auðvitað að rifja upp gamlar minninar. Það voru hins vegar tvö atriði í þessum gömlu minningum sem ég var mest spenntur yfir hvort bæru á góma og hvernig umræðan um það myndi enda. Viti menn, þegar upp var staðið - þá bólaði ekkert á þessum atriðum sem voru mér svo ofarlega í huga og í minningunni mjög skýr eftir 41 ár, þar sem viðkomandi var annað hvort búinn að gleyma eða grafa "stríðsöxina". Þar sem lærdómur minn og vinna gegnum árin hefur gengið mikið út á að leysa mál á sem farsælastan hátt, þá tók ég þarna þá ákvörðun að "klífa á brattan". Ég gekk til ákveðins einstaklings, rifjaði upp og útskýrði ákveðinn atburð og baðst innilega afsökunar á hvernig fór á þessum tíma. Viti menn - afsökun mín var meðtekin og staðfestir þannig að atburðurinn var ekki ofarlega bara í mínum huga og alls ekki grafinn dýpra en svo að honum var kippt snarlega upp á yfirborðið og svo grafinn að eilífu ........... eftir þetta finnst mér og að ég held fleirum minningarnar miklu ljúfari :))

Eins og þið eflaust hafið skynjað, þá fann ég í upphafi til mikilla vonbrigða með hvað fáir létu í sér heyra eða gáfu frá sér álit eða innlegg á síðuna okkar; mér fannst við hafa klifið brattann til einskis með allri þeirri vinnu sem fór í að gera hana og síðan viðhalda. Eftir hittinginn okkar í haust sá ég hins vegar hvað við erum hvert öðru dýrmæt, þó við kannski náum ekki að sýna það í raun gegnum "apparat" eins og heimasíðu. Í dag hef ég heitið því að klífa í brattann áfram og láta síðuna vera akkerið í hópnum okkar til að sameina og viðhalda 1954 bæjarpúkageninu. Ég vil hvetja hvert og eitt okkar til að varðeita þennan einstaka gimstein sem við eigum í okkur og láta hann verða öðrum til fyrirmyndar.

Orðum mínum til staðfestingar ætla ég að vitna í kvæði Hannesar Hafstein, "Klíf í brattann"!

Brekkur eru oftast lægri
upp að fara, en til að sjá.
Einstig reynast einatt hærri
en þau sýnast neðan frá.

Himinglæfur brattar, breiðar
bátnum skila´, ef lags er gætt.
Flestar elfur reynast reiðar
rétt og djarft ef brot er þrætt.

T'iðum eyðir allri samræmd
afls og þols; að hika sér.
Kvíðinn heftir hálfa framkvæmd.
Hálfur sigur þorið er.

Klíf í brattann! Beit í vindinn,
brotið þræð og hika ei!
Hik er aðal-erfðasyndin.
Út í stríðið, sveinn og mey!

Kæru skólasystkin. Ég vil hvetja ykkur til að klífa í brattann til góðra verka og hugsana á þessu ári og ævinlega, verandi með þennan dýrmæta og einstaka gimstein í brjósti ykkar. Ég hlakka til að sjá sem flesta á næsta hittingi, Sólarkaffi Ísfirðingafélagsins, eins og nánar er um getið á forsíðu.

Kæru skólasystkin!

Nú er aðventan byrjuð með tilheyrandi undirbúningi fyrir jólahátíðina. Fólk dæsir yfir því hvað frídagarnir séu fáir og það verði hreinlega engin jól í ár, sérstaklega ekki heldur í ljósi þess slæma ástands sem er í efnahagsmálum þjóðarinnar ........... eða hvað. Um daginn föðmuðu félagar mínir í Svíþjóð mig innilega á vinnufundi í Kaupmannahöfn og vottuðu mér næstum samúð sína yfir þessu ástandi á Íslandi. Þegar ég hafði sagt þeim frá þeim innilegu móttökum sem verslunarkeðja þeirra Lindex hafði fengið hjá okkur, létti á faðmlaginu og sorgasvipnum og ég varð óviss um hvort þeir væru að gleðjast í sér eða hætta að votta mér samúð sína. Allt í einu fannst mér eins og ég stæði einn á gólfinu ........ Eftir að mér hugkvæmdist að þakka þeim fyrir þessa kærkomnu verslun og frábæru föt á viðráðanlegu verði, datt ég aftur inn í hópinn (snilld).

Svipað á við um veðrið sem að undanförnu hefur hegðað sér svo óútreiknalega að við könnumst ekki við aðrar eins uppákomur. Starfsfélagi minn segir gjarnan: "það er alltaf veður Halldór, en ef þér líkar það ekki, þarftu að breyta um hugarfar"! Með þessi orð í huga fór ég vestur í Dali fyrir 3 vikum síðan til að huga að rjúpu upp á Tröllatunguheiði. Þegar kom að Gilsfirði var veðurhamurinn slíkur að ekki sá í veginn fyrir sjógangi. Jákvæður í huga hélt ég áfram, gegnum sjóskaflana, yfir Króksfjarðarnesið og upp á heiði. Ég svipti upp bílhurðinni og stökk út í veðrið. Þrátt fyrir jákvætt hugarfar, fauk ég eins og fis eftir veginum og endaði (sem betur fer) ofan í snjófylltu gili. Þarna var mun lygnara og þar sem ég var ennþá jákvæður, klóraði ég mig tilbaka upp eftir árfarveginum og fram fyrir bílinn. Þegar upp á veginn kom, var vindurinn jafnsterkur og áður (enda ég jafnléttur) og feiktist ég eftir veginum að bílnum. Eftir að ég náði að þrengja mér um hurðarfalsið og aftur inn í bílinn var ég ennþá jákvæður og sagði "tær snilld" og ákvað að snúa aftur til byggða.

Eftir á að hyggja hafði ég enga stjórn á veðrinu, heldur eingögnu huga mínum og afstöðu minni til þeirra aðstæðna sem ég var í. En með þessar dæmisögur í huga getum við þrátt fyrir efnahagsástandið í þjóðfélaginu og veðrið í landinu haldið ótrauð áfram að undirbúa komu jólanna til að minnast fæðingu Frelsarans. Það er á þessum tíma sem við getum með jákvæðu hugarfari breytt kringumstæðum okkar úr vonleysi í bjartsýni, þó svo að umhverfið mæli því mót. Frídagar jólanna eru fáir og því þurfum við að nýta hverja stund til hins ítrasta, þó svo hún fari fram í snjófylltu gili ......................

Þessum orðum mínum til staðfestingar ætla ég að vitna í tvö ljóð Benedikts Sveinbj. Gröndal úr kvæði hans: "Mér kenndi"!

Mér kenndi faðir
mál að vanda,
lærði hann mig,
þó ég latur væri;
þaðan er mér kominn
kraftur orða,
meginkynngi
og mynda gnótt.

Mér kenndi móðir
mitt að geyma
hjarta trútt
þó heimur brygðist;
þaðan er mér kominn
kraftur vináttu,
ástin ótrauða,
sem mér aldrei deyr.


Kæru skólasystkin!

Ég óska ykkur gleðilegra jóla, farsæls komandi árs og þakka ykkur dýrmætar samverustundir!

Kæru skólasystkin!

Í liðnum mánuði hefur umræða um hjartað sótt mikið að mér. Það hefur hins vegar farið eftir bæði umhverfinu og umræðunni hvaða merkingu það hefur haft í sér. Á spítalanum snýst málið oftast um hjartað sem líffæri sem við þekkjum öll til og er þá að "láta illa" eða það er ekki að starfa eðlilega. Það er hins vegar mjög algengt að hjartað sé notað í annarri merkingu og þá sérstaklega í merkingu sálarinnar eða hugans. Ég segi gjarnan við læknanemana að viðbeinsbrot séu svo sársaukafull því beinið sé svo nálægt sálinni; undantekningalaust horfa þau á mig og þora greinilega ekki að spyrja: "hvar heldurðu eiginlega að sálin sé"?  

Við heilsum fólki og afsökum hvað við séum handköld og staðfestum í leiðinni "en hjartað er hlýtt"! Við samhryggjumst einhverjum og sendum "hlýjar hugsanir frá hjartanu" eða við samgleðjumst og sendum "hjartans eða hjartanlegar kveðjur"!  Ef við látum okkur fátt um finnast, er hjartað okkar "steinrunnið"!, en ef við erum vingjarnleg þá erum við með gott eða notalegt "hjartaþel"! Í Svíþjóð kynntist ég starfsemi fyrir unglinga sem kallaðist 4-H sem stóð Huga, Hjarta, Hönd og Heilsu var talin samofin og nauðsynleg heild í "heilbrigðu" uppeldi.

Í dag er heimurinn gagntekinn af "réttu" mataræði og "réttri" hreyfingu til að geta lifað "heilbrigðu" líferni. Ef 4-H hugmyndafræði Svía var/er rétt, þá þýðir það að við séum í kappseminni um: "drasl inn - drasl út" og "lífrænt inn - lífrænt út" að gleyma eða undanskilja hug okkar og hjarta. Þarna er kannski komin skýringin á því af hverju "mér líður svona illa á þessu lífræna........."! Er mögulegt að GPS-inn á úlnliðnum sé að gefa rangar upplýsingar frá "hjartanu" - eða erum við að mæla "vitlaus gildi" :) !

Í sögunni um galdrakarlinn frá Oz er umræða um nauðsyn hjartans; þar staðfestir tinkarlinn að frekar vilji hann hjarta en heila, því hann vilji aftur fá tilfinninguna að verða ástfanginn ..............
Í þessari barnasögu er aftur komið inn á samspil hjartans og tilfinninga sem eru af ýmsum ástæðum að gleymast okkur í dag; hugsanir okkar og markmið eru komin of langt frá hjartanu og (því hlutverki)/ þeim tilgangi sem það hefur "í raun". Með þá mynd í huga skiljum við betur hvað hjartapílan hefur í raun "djúpstæða" merkingu um gleði og góða tilfinningu og ekki dauða, eins og hún gæti táknað í dag. Það er því ekki skrítið að hjartapílan var teiknuð og rist á áberandi staði til að gefa eitthvað elskulegt eða hugnæmt til kynna og skáldin "léttu á hjartanu" með því að setja tilfinningar sínar í bundið mál. En af hverju þurfti þetta að vera/ verða svona áberandi - af hverju var ekki hægt að bera þessar tilfinningar í hljóði, þe þegja. Jú; þeir sem sáu myndirnar eða lásu ljóðin brostu eða grétu af gleði og þá var kannski tilganginum náð - það að gleðja aðra, fá þá til að hrífast með, uppörfa.

Ég ætla að að vitna í hugleiðingar Davíðs Stefánssonar frá Fagraskógi, en þar vill hann vekja okkur til umhgusunar um hvað auðvelt er að dragast inn í heim vonskunnar og segir: Varaðu þig - 

Ég brá mér út í skóginn einn bjartan sumardag.
blærinn söng í trjánum sitt margraddaða lag.
Ég stóð þar undir björkinni, sem hæst við himinn ber,
og heyrði líkt og hvíslað í eyrun á mér:
Varaðu þig á skessunni, sem í skóginum er.

Ég sinnti þessu lítið og lék mér þar og hló,
og lengra inn í þykknið mig hulinn máttur dró.
Af vegi mínum hrukku hin hræddu skógardýr.
Þá heyrði ég kallað, og nú var röddin skýr:
Varaðu þig á skessunni, sem í skóginum býr.

Og lengra inn í skóginn og skuggana ég braust.
Ég skil það varla sjálfur, hvað af þeim sporum hlaust.
En stundum finnst mér allt vera illt, sem fyrir ber,
og ekkert hjarta lengur í brjóstinu á mér .........
Svona er að hitta skessuna, sem í skóginum er.

Kæru skólasystkin - ég vil með þessum orðum biðja ykkur að hugleiða betur "tilgang" hjartans; það er ekki bara til þess að dæla blóði og hitatilfinningu um okkur sjálf heldur einnig til að hugsa skýrt og rétt og vel til annarra - hvar er þitt hjarta?

Kæru skólasystkin!

Hjartans þakkir fyrir frábæran "hausthitting" um daginn. Þetta tókst frábærlega í alla staði eða "tær snilld" eins og sagt er í dag. Ég hafði ekki síður mikla væntingar fyrir þessum endurfundi frekar en þeim sem ætlaður hafði verið sl. vor og það gekk svo sannanlega eftir. Það var sko ekkert gefið eftir frekar en fyrri daginn - stærðfræðiséní hópsins var harður á því að 50 ár væru liðin síðan við hittumst fyrsta sinni í svokölluðum vorskóla, en þá vorum við undirbúin fyrir skólagöngu komandi hausts. Ekki man ég eftir veðrinu, en sérstaklega vel eftir hossinu aftan í honum Grána, en svo hét bíllinn hans Hreins sem við sátum í frá Engjaveginum og niður í bæ. Við vorum vel til fara, sumir strákanna í nýsaumuðum buxum frá Siggu saumakonu og stelpurnar með hliðartösku úr Bókhlöðunni með Andrésar Önd mynd utan á. Það þurfti að fara í röð framan við útidyrnar áður en ráðist var inn í anddyrið. Agnes var svo heppin að vera fremst, líklega vegna þess að skólastjórinn þekkti pabba hennar betur en okkar pabba - þetta þýddi líka að hún var alltaf lesin fyrst upp í kladdanum; eins gott að hún bjó nálægt og var því alltaf mætt snemma. Nú svo byrjaði bara skólinn og hver bekkur fékk sinn umsjónarkennara. Við þekktum þessa kennara misvel og þeir höfðu misgóð áhrif á okkur. Stundum veit maður ekki fyrir vízt hvað ræður framgangi og þróun mála frekar en hin margvíslegu veður, sem ýmist eru hlý, köld, blíð, hörð, laða fram vellíðan eða setja allt um koll með ófyrirsjánalegum afleiðingum .......... Stundin sem við áttum núna í skólastofunni okkar 50 árum seinna fannst mér vera eins og "stund á milli lægða" - það mátti sjá hvernig hugur flestra fór á flug, hjá sumum í hljóði og hjá öðrum með hljóði; en eitt vorum við sammála um: "við hefðum mátt hegða okkur betur, en hvort afleiðingarnar hefður orðið aðrar vitum við vízt aldrei  .... en nú virtist allt með kyrrum kjörum"! Auk þessarar stundar áttum við frábæran tíma í bíó með kók og popp, í Gamla með kakó og kókoslengju, í kirkjugörðunum í úrhellsirigningu og að lokum í Tjöruhúsinu með gítar- og nikkutríói og lokahnykk með balli í Krúsinni. Þannig var þessi stutta 50 ára samveru- og upprifjunarstund milli lægða tekin með stæl, enda ekki eftir neinu að bíða .........

Í fyrradag skaust ég á hjólinu austur í Skaftafell með kærum vini mínum, þrátt fyrir aðvaranir veðurstofu um slæmt veður vegna samfallandi lægða; það virtist allt mæla með því að við sætum bara heima og biðum eftir þessu voðalega - hræðilega veðri. Við fengum hins vegar blankandi logn, þurrviðri og sólarglætu alla leið þangað en þvílíka úrhellisrigningu og hvassvirði á bakaleiðinni svo að sundkskýla hefði passað betur en mótorhjólgallinn. Þegar ég sit núna við tölvuna í þurrum fötum og með nýgreitt hár get ég staðfest að ferðin var tær snilld og samveran og minningin um hana er mjög kær.

Já - kæru skólasystkin - ég vil hvetja ykkur hvar sem þið eruð að hallað ykkur aftur í smástund og smjatta á þessum dásamlega endurfundi sem við áttum og sem kemur ekki aftur. Mér fannst hurð skella nærri hælum þegar vorhittingurinn var blásinn af, því við gerum okkur í raun ekki grein fyrir því hvað við þurfum við að nýta vel "stundirnar milli lægða"; þær eru mislangar, misskemmtilegar og misblautar og mis- allt mögulegt, en það sem upp úr stendur er að þær eru hópnum okkar og ekki síður hverju og einu okkar óendanlega dýrmætar. Orðum mínum til staðfestingar vil vitna í stutt ljóð Stephans G. Stephanssonar sem heitir "Hugur og hjarta" og sem tala beint inn í kringumstæður okkar:

Láttu hug þinn aldrei eldast eða hjartað.
Vinur aftansólar sértu,
sonur morgunroðans vertu.

Enn við komin erum saman

þá alltaf ríkir fjör og gaman,

sko árgangurinn okkar ber

af öðrum slíkum á landi hér.

Við ávallt munum æsku ljúfa daga

þegar öll í skóla við byrjuðum að kjaga,

við vorum alltaf afskaplega hress

eflaust jók það kennaranna stress.

Það var gaman, þetta er alveg satt

þegar út um gluggan "kladdinn" datt,

ög töluvert það tók á kennarann

þegar teiknibólu hann fékk í sitjandann,

við elskuðum hann engu að síður þó

en inn í okkur lítill púki bjó.

Þá var alltaf eitthvað hægt að gera

áhyggjur við þurftum ekki að bera,

þá sérhver dagur leið við leiki og gaman

við lifðum bara til að vera saman.

En síðan tóku unglingsárin við

og ekki var þá minna gamanið,

skólahljómsveit reif upp rokkið þar

og Rabbi Jóns hann barði trommurnar.

Kvikmyndin um þennan árgang er

afreksverk, það skilja allir hér,

Mummi Þór þá aldrei af sér dró

að erfiðleikunum hann bara hló.

Þótt árum fjölgi,  ennþá erum við

innst í hjörtum samhent púkalið,

ýmsir líta yfir árganginn

og óska að mega ganga í söfnuðin.

En kennitölum þyrfti að breyta þá

og Þjóðskráin myndi aldrei segja já,

nei þetta er sko OKKAR árgangur

sem einstaklega vel er heppnaður,

á svipuðum tíma öll við erum getin

það er augljóst mál, þá var hollur matur étin.

Já árin breyta okkur fjarska lítið

er þetta ekki dásamlegt og skrítið,

þó hárum fækki og fölni liturinn

þá finnst í okkur sami krafturinn.

Hrukkurnar þær myndast ein og ein

þær ekki gera nokkrum manni mein,

það er nú svo, við erum bara við

og við munum ávallt standa hlið við hlið.

Áföllum við aldrei sleppum frá

aðstoð veita góðir vinir þá,

í hópnum fækkað hefur gegnum árin

þá hjálpum við hvert öðru að þerra tárin.

Við minnumst þeirra sem héðan eru horfin

í hjörtu okkar mynd af þeim er sorfin,

þau gleymast ekki þó gleðin taki völd

og gleðjast eflaust með okkur í kvöld.

Svo lífsglöð, hress og yndisleg við erum

og aldurinn með virðuleika berum,

en nú er mál að ljúka lestrinum

við lifum öll í sælum minningum,

við erum stoltar af okkar árgangi

ástarkveðjur frá Rósu og Bjarndísi.
                                                G.G.

Kæru skólasystkin!

Það hvarflar að manni setningin: "Þannig fór með sjóferð þá .......", flestir segja þetta í neikvæðri merkingu, en orðin segja alls ekki hvort sjóferðin hafi farið vel eða illa! Það blés hressilega á móti þegar bíllinn okkar stóð hæst á Steingrími og Djúpið kom í ljós, með hvitfyssandi öldurnar. Það heyrðist líka smellur í hitamælinum þegar hann datt úr 10 gráðunum niður í 2. "Já, þetta eru móttökurnar" eða "nú er hann kaldur af jökklinum" eða "svakalega ætlar sumarið að koma seint"! Mér var svo gjörsamlega sama um allt þetta, því ég hlakkaði svo til að komst "heim"! Þessu var þó ekki lokið, því um kvöldið hringdi "brósi" og bauð okkur að koma í Sjómannadagssiglingu með Sigga Bíu út á Djúpið. Í þessum töluðu orðum horfði ég út á hvitfyssandi Pollinn og sá fyrir mér hvernig allir skemmtu sér í siglingu á meðan ég lægi í keng út í einhverju skotinu með ælupokann í annarri og útataða myndavél í hinni hendinni. Þegar við komum loxins út úr þessum nýju en löngu og dimmu Bolungarvíkurgöngum, þá var bara logn í Víkinni. Á bryggjunni tóku við faðmlög og "langt síðan síðast" kveðjur og "hjartanlega velkomin um borð"! Siggi var flottur og snöggur í snúningnum - allt í einu á flugi út á Djúpið. Þarna var mikið af bæði stórum bátum sem fóru rólega og litlum bátum sem skutluðust inn á milli og út og suður svo "sauð á keipum"! Úti á miðju Djúpinu voru bátarnir komnir frá Ísafirði og þarna heilsuðust þeir "frændurnir" eins og hundar á lóðaríi með þvílíkum skvettugangi. Mér var efst í huga: "´Þannig fór með sjóferð þá ....... ", en það hefði verið hræðilega misskilið, því enginn vissi hvað mér hafði hviðið fyrir ferðinni þegar mér var boðið í hana kvöldið áður. Þess vegna sagði ég hátt og snjallt: "þetta var tær snilld" og það skildu allir rétt :))

Að þessu sögðu er auðveldara að lýsa tilfinningum mínum gagnvart 1954 hittingnum okkar. Ég var búinn að hlakka til hans eins og lítið barn. Þar blandaðist saman bæði það að hittast og að koma vestur. Ég skil alveg og virði ákvörðun nefndarinnar, en hélt því til streitu að fara vestur til að heilsa upp á "heimahagana"! Ég þarf ekki að útskskýra það á prenti hvernig brugðist var við komu okkar - með vinnugallann á hælunum, símann á öxlinni og höfuðið inni í bakarofni, var brostinn á "vorhittingur"áður en verðurfréttunum lauk á Stöð 1. Ekki nóg með að við náðum að knúsast, tala, hlægja og borða fram yfir miðnætti, heldur var haldið áfram í kjölfar erfidrykkju næsta dag. Þó svo að flestum okkar hafi verið efst í huga: "´Þannig fór með sjóferð þá ....... ", þá er það algjör misskilngur sem leiðréttist hér með og ég get aftur sagt hátt og snjallt: "þetta var tær snilld" og það skilja þeir rétt sem voru á staðnum :))

Ég vil því hvetja okkur til þess að missa ekki af tækifærinu sem gefst í haust. Þó svo að við gerum okkur ekki grein fyrir því í daglegu amstri og lífsins hlaupi, þá er ekkert dýrmætara en fjölskyldubönd, sem við í raun tengjumst með þessari sterku 1954 samstöðu og vináttu. Látum ekki svona dýrmætt tækifæri fara of auðveldlega fyrir bý - það væri mikil sóun á lífsins gæðum.

Mér finnst ljóð dagsins sem heitir "Leiðsla" og er eftir Þorstein Valdimarsson, passa vel inn í þessar kringumstæður okkar:

Í vefstól skúraskýja
hin skæra júnísól
með geislavafi vefur
á vorið daggakjól.

Svo skín þér allt í einu
þess undur tignarhljótt
í ljóma ungrar ástar
á óttubjartri nótt.

Þú stóðrst við elfarstrenginn,
er stríður geistist hjá,
en bakkinn rósum roðinn
í regnsins bláma lá.

Nú veit ei fyrr né framar
hinn fangni hugur þinn
en tíð og leið þér týnast
í tíbrá vorsins inn.

Þú felllur fram og skelfist,
hve fögur mynd þess er;
og kjólfald bryddan blómum
þú berð að vörum þér.

Ég óska ykkur áframhaldandi gleðilegs sumars með þakklæti til þeirra sem stóðu að og komu á vorhittinginn og uppörvun og hvatningu til þeirra sem ekki komu/ komust fyrir hittingnum í haust!